Każdy z nas czasem czuje smutek, złość czy lęk. To normalne uczucia, które przychodzą i odchodzą. Ale co, jeśli trudne emocje zostają na dłużej i zaczynają utrudniać codzienne życie? Poznaj, czym są zaburzenia emocjonalne, jak je rozpoznać i gdzie szukać pomocy, gdy emocje wymykają się spod kontroli.
Zaburzenia emocjonalne – co to takiego?
Zaburzenia emocjonalne to stany, w których nasze uczucia wymykają się spod kontroli i utrudniają codzienne życie. Można je porównać do pogody w naszym umyśle – czasem jest słonecznie i spokojnie, innym razem przychodzą burze i nawałnice, które nie chcą ustąpić. Każdy z nas doświadcza wahań nastroju, ale o zaburzeniach mówimy wtedy, gdy trudne emocje utrzymują się długo, są bardzo intensywne lub pojawiają się bez wyraźnego powodu. Zaburzenia emocjonalne mogą przybierać różne formy – od lęku i depresji, przez stany maniakalne, aż po trudności w kontrolowaniu gniewu.
Czym objawiają się zaburzenia emocjonalne?
Zaburzenia emocjonalne dają o sobie znać zarówno w naszym ciele, jak i w myślach oraz zachowaniu.
Często pierwszymi sygnałami są zmiany w samopoczuciu fizycznym:
- kłopoty ze snem,
- bóle brzucha czy głowy,
- szybsze bicie serca,
- trudności z oddychaniem.
W sferze myśli mogą pojawić się uporczywe zmartwienia, czarne scenariusze przyszłości, negatywne myśli o sobie lub poczucie, że świat jest zagrożeniem. Osoba z zaburzeniami emocjonalnymi może czuć się przytłoczona, smutna, rozdrażniona, przestraszona lub pusta wewnętrznie przez większość czasu. Z tego powodu, może zacząć unikać sytuacji, które kiedyś sprawiały radość, wycofywać się z kontaktów społecznych, mieć trudności z koncentracją lub wykonywaniem codziennych obowiązków. Niektórzy reagują też nadmierną drażliwością, wybuchami płaczu lub złości, które trudno im opanować.
Kogo dotyczą zaburzenia emocjonalne?
Zaburzenia emocjonalne mogą dotknąć każdego – niezależnie od wieku, płci czy sytuacji życiowej. Nie ma człowieka odpornego na kryzysy psychiczne, podobnie jak nie ma osób, które nigdy nie chorują fizycznie. Częściej doświadczają ich osoby, które przeszły trudne doświadczenia życiowe, traumę lub te, których bliscy również zmagali się z problemami psychicznymi. Stres związany z pracą, trudności finansowe, problemy w relacjach czy nagłe zmiany życiowe mogą być iskrą zapalną dla zaburzeń emocjonalnych.
Przeczytaj także: Zaburzenia nastroju – rodzaje objawy i diagnoza.
Jak rozpoznać zaburzenia emocjonalne?
Rozpoznanie zaburzeń emocjonalnych zaczyna się od uważności wobec siebie lub bliskiej osoby. Kluczowe pytanie brzmi: czy trudne emocje utrzymują się dłużej niż zwykle i wpływają negatywnie na codzienne funkcjonowanie?
Sygnały ostrzegawcze to między innymi:
- Utrzymujący się smutek lub przygnębienie przez większość dnia
- Ciągły niepokój i zamartwianie się
- Utrata zainteresowania czynnościami, które kiedyś sprawiały przyjemność
- Duże zmiany w nawykach żywieniowych lub snu
- Problemy z koncentracją i podejmowaniem decyzji
- Myśli o bezsensie życia lub śmierci
- Drażliwość i napięcie, które trudno kontrolować
Jeśli zauważasz kilka z tych objawów u siebie lub bliskiej osoby, może to oznaczać, że czas sięgnąć po pomoc.
Zaburzenia emocjonalne – jak działać?
Pierwszym krokiem jest przyznanie przed sobą, że coś jest nie tak. Nie warto udawać, że problem sam zniknie – zaburzenia emocjonalne zwykle same nie ustępują, a nieleczone mogą się pogłębiać. Ważne jest, aby porozmawiać z kimś zaufanym – przyjacielem, członkiem rodziny czy lekarzem rodzinnym. Dzielenie się swoimi przeżyciami często przynosi ulgę i jest pierwszym krokiem do zdrowienia. Warto zadbać o podstawy – regularne posiłki, odpowiednią ilość snu, ruch fizyczny i ograniczenie używek. Choć brzmi to prosto, te elementy mają ogromny wpływ na naszą równowagę emocjonalną. Pomocne mogą być też techniki zarządzania stresem, jak oddychanie przeponowe, medytacja czy prowadzenie dziennika uczuć. Te metody pomagają lepiej rozumieć swoje emocje i zyskać nad nimi większą kontrolę. Jeśli trudności się utrzymują, najlepszym rozwiązaniem jest konsultacja ze specjalistą – psychologiem, psychiatrą lub psychoterapeutą. Oni pomogą ocenić sytuację i zaproponować odpowiednie wsparcie.
Zaburzenia emocjonalne a psychoterapia
Psychoterapia to jeden z najskuteczniejszych sposobów leczenia zaburzeń emocjonalnych. To nie jest „gadanie o problemach”, ale konkretna forma pomocy, która daje narzędzia do lepszego radzenia sobie z trudnymi emocjami. W terapii uczysz się rozpoznawać swoje wzorce myślenia i reakcji emocjonalnych, a następnie zmieniać te, które ci nie służą. Terapeuta nie ocenia ani nie krytykuje, ale pomaga zrozumieć źródła problemów i znaleźć drogę do lepszego samopoczucia.
Ciekawym rozwiązaniem dla wielu osób pozostaje terapia online – umożliwiająca odbywanie sesji z dowolnego miejsca na świecie, w wybranym przez siebie czasie. Jest ona tak samo skuteczna co terapia stacjonarna, a przy tym pozwala między innymi na zaoszczędzenie czasu na dojazd do gabinetu psychoterapeuty. Nic dziwnego, że tak wiele osób decyduje się dziś na tę formę, która – oprócz dużej elastyczności terminowej – zapewnia również komfort w postaci braku konieczności opuszczania własnego domu w celu znalezienia się w wyznaczonym miejscu.
W niektórych przypadkach, zwłaszcza przy poważniejszych zaburzeniach, pomocne może być również leczenie farmakologiczne przepisane przez psychiatrę. Leki nie rozwiązują problemów emocjonalnych, ale mogą złagodzić objawy na tyle, by możliwa była skuteczna praca psychoterapeutyczna.
Bibliografia:
Radziwillowicz, W. (2020). Zaburzenia emocjonalne (internalizacyjne). Warszawa.
Imielski, W. J. (2010). Zaburzenia psychiczne i emocjonalne. Warszawa.
Kołakowski, A., Skowrońska, M., & Wolańczyk, T. (2013). Zaburzenia emocjonalne i behawioralne u dzieci. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
