Obajwy Bordeline

Borderline – czym jest i jak leczyć osobowość bordeline?

utworzone przez | Zdrowie psychiczne

Każdy przypadek jest indywidualny, dlatego pamiętaj, że artykuły nie zastąpią terapii!
Jeśli potrzebujesz wsparcia zarezerwuj spotkanie tutaj!

“Niestabilna”, “szalona” a nawet “niebezpieczna” [1]. Oto, w jaki sposób może być określana przez otoczenie osoba cierpiąca na zaburzenia osobowości borderline. Wokół borderline narosło wiele krzywdzących mitów. A jaka jest prawda o BPD (Borderline Personality Disorder)? Czym jest to zaburzenie? Jak je leczyć? 

Co oznacza bordeline?

Borderline – czyli po polsku osobowość chwiejna emocjonalnie podtypu granicznego – to zaburzenie osobowości, które charakteryzuje się m.in. odczuwaniem silnych i szybko zmieniających się emocji, lękiem przed odrzuceniem, trudnością w nawiązywaniu zdrowych relacji i impulsywnym zachowaniem [2]. Dotyka 1-2% populacji [3]. 

Osoby cierpiące na to zaburzenie mogą być postrzegane przez otoczenie jako trudne w obejściu, destrukcyjne, manipulujące [4]. Chorzy na borderline często padają ofiarami stereotypów i uprzedzeń zarówno w codziennym życiu, ale również w pozornie bezpiecznych gabinetach psychiatrów i psychologów [5]. 

Możesz sprawdzić też: Jedzenie emocjonalne – czym jest i jak je rozpoznać?

Dysfunkcyjne zachowania, w tym wybuchy silnych emocji, które są tak trudne do zaakceptowania przez otoczenie, najczęściej są wynikiem psychicznego cierpienia, które jest udziałem osoby z borderline. W pewnym sensie zaburzenia osobowości borderline to bolesne perpetuum mobile. Wszak kluczową przyczyną cierpienia są właśnie trudności doświadczane w obszarze relacji interpersonalnych [6].  Osoba chora działa w swoistej pętli: nie potrafię wejść w zdrową relację, wpadam w jej ramach w spiralę trudnych lub destrukcyjnych zachowań, jakość mojej relacji spada, pojawiają się kolejne trudne lub destrukcyjne zachowania… 

Jak rozpoznać bordeline? Diagnoza 

Należy pamiętać, że zaburzenia borderline zdiagnozować może wyłącznie lekarz psychiatra lub psycholog diagnosta. 

Kiedy jednak warto rozważyć wizytę w gabinecie specjalisty? Na przykład jeśli doświadczeniem naszym lub bliskiej nam osoby jest [6] [7]:

  • duża impulsywność i zmienność nastrojów,
  • niestabilny obraz własnej osoby,
  • nawiązywanie burzliwych, pozbawionych stabilności relacji (nie tylko romantycznych),
  • idealizowanie osoby partnerskiej wraz z równoczesnym dewaluowaniem jej,
  • odczuwanie zarówno lęku przed opuszczeniem, jak i lęku przed bliskością,
  • samookaleczanie i autodestrukcyjne zachowania, w tym nadużywanie substancji psychoaktywnych.

Test na zaburzenie osobowości borderline

Narzędziem diagnostycznym, które może zostać wykorzystane przez specjalistę diagnozującego zaburzenia osobowości borderline jest Ustrukturalizowany Wywiad Kliniczny do Badania Zaburzeń Osobowości według DSM-5 (SCID-5-PD). 

Narzędzie to służy do diagnozy nie tylko borderline, ale również innych zaburzeń takich jak obsesyjno-kompulsywne zaburzenie osobowości czy narcystyczne zaburzenie osobowości. 

Należy pamiętać, że dostępne w internecie trwające kilka minut testy borderline, które mają rzekomo pomóc w diagnozie, nie są ani miarodajne i wiarygodne. Rzetelną diagnozę postawić może wyłącznie psychiatra lub psycholog diagnosta. 

Objawy borderline 

Zaburzenia osobowości typu borderline powodują objawy, które w dużym stopniu powiązane są z trudnościami w sferze emocjonalnej oraz w sferze relacji interpersonalnych. Będą to na przykład:

  • silny lęk przed odrzuceniem,
  • niestabilny i zaburzony obraz siebie,
  • impulsywność,
  • częste wahania nastroju,
  • nawiązywanie niestabilnych i burzliwych relacji interpersonalnych, 
  • chroniczne uczucie pustki,
  • silne, nieadekwatne reakcje emocjonalne na stresujące lub frustrujące sytuacje,
  • chroniczne uczucie nudy 
  • niezdolność do znoszenia samotności,
  • zachowania autoagresywne lub powiązane z samookaleczaniem. 

Zakłada się, że pierwsze objawy borderline pojawiają się najczęściej u osób w wieku nastoletnim [8]. 

Warto pamiętać, że każda osoba doświadczająca tego zaburzenia może borykać się z nieco inną konstelacją objawów. 

Przyczyny bordeline 

Zaburzenie osobowości typu borderline najczęściej wynika z interakcji wielu czynników biologicznych, psychologicznych i środowiskowych. Podejrzewa się, że prawdopodobieństwo zapadnięcia na to zaburzenie zwiększają na przykład:

  • zmiany neurobiologiczne w obszarach odpowiadających za regulację emocji (np. w ramach ciała migdałowatego czy kory przedczołowej),
  • zaburzenia w funkcjonowaniu przywspółczulnego układu nerwowego,
  • pozabezpieczny styl przywiązania,
  • traumatyczne doświadczenia w dzieciństwie,
  • wysoki poziom neurotyzmu oraz niski poziom ugodowości i sumienności,
  • doświadczenie bullyingu i przemocy rówieśniczej,
  • nadmierna krytyka, brak wsparcia emocjonalnego ze strony bliskich,
  • doświadczenie przemocy seksualnej.

Trudno jednak wskazać jedną konkretną przyczynę stojącą za powstaniem tego zaburzenia. 

Zajrzyj do wpisu: DDA – co to za syndrom i na czym polega terapia?

Jak leczyć zaburzenia osobowości borderline?

Zaburzenia osobowości typu borderline najczęściej wiążą się z dużym cierpieniem osoby, która ich doświadcza. 

To ważne, by w przypadku, gdy zauważamy u siebie niepokojące objawy mogące wskazywać na borderline, szukać pomocy u specjalistów zdrowia psychicznego. Osoby takie posiadają zarówno wiedzę jak i kompetencje do tego, by prowadzić psychoterapię i leczenie tego zaburzenia.

Jednym z nurtów psychoterapii, który powstał w odpowiedzi na potrzeby pacjentów z borderline jest nurt DBT, czyli terapia dialektyczno-behawioralna. Łączy ona w sobie założenia terapii poznawczo-behawioralnej wraz z elementami m.in. mindfulness i filozofii zen. Modalność ta pomaga radzić sobie z trudnymi emocjami oraz skupia się wokół budowania zdrowych relacji, przynosząc naprawdę dobre skutki w leczeniu BPD [10]. Terapia taka może odbywać się również w formie online.  

Obiecujące są też mniej klasyczne podejścia, takie jak adventure therapy [11]. W ramach takiej terapii pracuje się terenowo, wykorzystując aktywność fizyczną, pracę z metaforą i procesy grupowe, jak na przykład wspólne rozwiązywanie napotkanych trudności. 

W przypadku borderline, leczenie farmakologiczne może zostać wprowadzone przez psychiatrę, aby pomóc w regulowaniu emocji. 

Osobowość bordeline i jej leczenie

Jak wspierać osobę z zaburzeniami osobowości bordeline?

Aż 90% osób cierpiących na zaburzenia borderline ma za sobą historię samookaleczeń. 6% chorych umiera śmiercią samobójczą [6]. To ważne, by wykazywać się wobec chorych wyrozumiałością, równocześnie nie zapominając o własnych granicach i psychicznej pojemności. 

Jak najlepiej wspierać osobę cierpiącą na borderline

  • Bądź empatyczny i uważny. Słuchaj z empatią i zrozumieniem. Bądź obecny. Nie podważaj uczuć drugiej osoby, nawet jeśli wydają się być trudne lub chaotyczne.
  • Ustal zdrowe granice. W ramach pracy nad relacją, pomóż swojej bliskiej osobie zrozumieć, jakie zachowania są dla ciebie akceptowalne, a kiedy przekraczają twoje granice. To pomoże uniknąć frustracji i może być wspierające dla obu stron tej relacji.
  • Nie bierz wszystkiego do siebie. Pamiętaj, że niektóre zachowania lub reakcje drugiej osoby mogą być nadmiarowe i są spowodowane jego zaburzeniem osobowości, a nie twoimi działaniami. Nie bierz wszystkiego do siebie. Nie obwiniaj się za stan emocjonalny drugiej osoby.

Zajrzyj do lasu: Kąpiele leśne, czyli terapia lasem prosto z Japonii

  • Edukuj się. Zdobądź jak najwięcej wiedzy na temat tego zaburzenia, aby móc lepiej zrozumieć, co przeżywa bliska ci osoba. Im więcej wiesz na temat zaburzenia, tym lepiej będziesz w stanie udzielić wsparcia.
  • Bądź cierpliwy i wyrozumiały. Leczenie borderline może być długotrwałe i wymagające. Postaraj się zaakceptować fakt, że na tej drodze będą zdarzać się zarówno wzloty, jak i upadki. 
  • Pomóż w szukaniu profesjonalnej pomocy. Zachęć swoją bliską osobę do skorzystania z terapii u wykwalifikowanego specjalisty, który będzie dla mniej wsparciem w powrocie do zdrowia. 
  • Dbaj o siebie! Nie zapominaj o własnym zdrowiu psychicznym. Upewnij się, że masz zasoby, których potrzebujesz, aby radzić sobie ze stresem i emocjonalnym obciążeniem związanym ze wspieraniem bliskiej osoby, która choruje. 

 

Źródła:

[1] Dorfman, N., & Reynolds, J. M. (2023). The New Hysteria: Borderline Personality Disorder and Epistemic Injustice. International Journal of Feminist Approaches to Bioethics, 16(2), 162–181. https://doi.org/10.3138/ijfab-2023-0008

[2] American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and sta-

tistical manual of mental disorders (5th ed.). https://doi.org/10.1176/appi.books. 9780890425596

[3] Gunderson, J.G.; Herpertz, S.C.; Skodol, A.E.; Torgersen, S.; Zanarini, M.C. Borderline personality disorder. Nat. Rev. Dis. Prim.

2018, 24, 18029.

[4] Moltu, C., Kverme, B., Veseth, M., & Natvik, E. (2023). How people diagnosed with borderline personality disorder experience relationships to oneself and to others. A qualitative in-depth study. International Journal of Qualitative Studies on Health & Well-Being, 18(1), 1–12. https://doi.org/10.1080/17482631.2022.2152220

[5] Klein, P., Fairweather, A. K., Lawn, S., Stallman, H. M., & Cammell, P. (2021). Structural stigma and its impact on healthcare for consumers with borderline personality disorder: Protocol for a scoping review. Systematic Reviews, 10(1), 1–7. https://doi.org/10.1186/s13643-021-01580-1

[6] Di Bartolomeo, A. A., Siegel, A., Fulham, L., & Fitzpatrick, S. (2024). Borderline personality disorder and social connectedness: A systematic review. Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment. https://doi.org/10.1037/per0000665

[7] Stefanatou, P., Xenaki, L. A., Konstantakopoulos, G., Papaiakovou, A., Ralli, I., Berk, A. D., Katopodi, D. S., Pantagoutsou, A. D., Charitaki, A., Ginieri-Coccossis, M., Giannouli, E., & Malogiannis, I. A. (2023). Psychopathological Determinants of Quality of Life in People with Borderline Personality Disorder. Journal of Clinical Medicine, 12(1), 30. https://doi.org/10.3390/jcm12010030

[8] Chanen, A. M., & Thompson, K. N. (2019). The age of onset of personality disorders. In G. de Girolamo, P. McGorry, & N. Sartorius (Eds.) Age of onset of mental disorders

(pp. 183–201). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-72619-9_10

[9] Oud, M.; Arntz, A.; Hermens, M.L.; Verhoef, R.; Kendall, T. Specialized psychotherapies for adults with borderline personality disorder: A systematic review and meta-analysis. Aust. N. Z. J. Psychiatry 2018, 52, 949–961.

[10] McMain SF, Links PS, Gnam WH, et al. A randomized trial of dialectical behavior therapy versus general psychiatric management for borderline personality disorder. Am J Psychiatry. 2009;166(12):

1365–1374.

[11] Gabarda-Blasco, A., Elias, A., Mendo-Cullell, M., Arenas-Pijoan, L., Forné, C., Fernandez-Oñate, D., Bossa, L., Torrent, A., Gallart-Palau, X., & Batalla, I. (2024). Short- and Long-Term Outcomes of an Adventure Therapy Programme on Borderline Personality Disorder: A Pragmatic Controlled Clinical Trial. Brain Sciences (2076-3425), 14(3), 236. https://doi.org/10.3390/brainsci14030236

Grafiki:
Obraz autorstwa freepik
Obraz autorstwa freepik
Obraz autorstwa freepik