Autor:
Problemy w łóżku wynikające z ADHD
ADHD to angielski skrót, który na język polski tłumaczy się jako zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi. To zaburzenie neurorozwojowe. Osoby, które go doświadczają, można zaliczyć do grona osób neuroróżnorodnych wraz z osobami ze spektrum autyzmu czy z dysleksją. ADHD dotyczy około 4% z nas [1] i może powodować trudności w sferze życia intymnego. Jak diagnoza ADHD u dorosłych wpływa na życie seksualne? Jak funkcjonują osoby z ADHD w związkach?
Trudności z utrzymaniem uwagi i osiąganiem orgazmu
Trudnością, której doświadczają osoby z ADHD, są trudności z utrzymaniem uwagi [2]. ADHD może prowadzić do łatwego rozpraszania się, dlatego osoba cierpiąca na zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi może w trakcie seksu sprawiać wrażenie nieobecnej. Może błądzić myślami i mieć trudności ze skupieniem się w tu i teraz. Efektem takiej sytuacji często bywa brak orgazmu. Zamiast przyjemnego rozładowania napięcia, może pojawić się frustracja, złość i inne trudne emocje. A te mogą spowodować brak ochoty na seks w przyszłości.
Problemy z orgazmem nieco inaczej przedstawiają się u mężczyzn/osób z penisami, inaczej zaś u kobiet/osób z pochwą. W przypadku osób z penisami jednym z najczęstszych problemów są trudności z utrzymaniem erekcji oraz przedwczesny wytrysk. Ten drugi dotyka około 9,2% osób z penisami bez ADHD, a w przypadku osób z penisami mających ADHD jest to nawet 45,6% [3]. Orgazm u kobiet z kolei często utrudnia niedostateczna lubrykacja, która może powodować ból w trakcie stosunku. Na ból w seksie skarży się nawet 51,7% kobiet z ADHD [4].
Choć osiągnięcie odpowiedniego poziomu pobudzenia może być wyzwaniem dla całej populacji osób z ADHD, niezależnie od identyfikacji płciowej, to w obrazie kobiecego ADHD częściej obserwuje się trudności w skupieniu się – co może skutkować większą ilością problemów z seksem. Dane mówią o tym, że 43% kobiet i 39% mężczyzn doświadcza dysfunkcji seksualnych [4].
Zmienność w emocjach i pragnieniach
Osoby z ADHD mogą doświadczać znacznej zmienności w emocjach i pragnieniach. Owe emocje i pragnienia zaś same w sobie potrafią cechować się wysoką intensywnością. Impulsywność może oznaczać częste zmiany decyzji, emocjonalne wybuchy i trudności w komunikacji [6]. Poszukując pobudzających bodźców, osoby z ADHD mogą odczuwać dużą chęć, by angażować się w bliższe relacje z nowo poznanymi osobami [5], po czym nudzić się tymi relacjami.
Oczywiście nie oznacza to, że nad ową zmiennością nie da się pracować lub że osoby z ADHD nie są w stanie w żaden sposób kontrolować swoich impulsów. Po prostu może to wymagać więcej pracy (i psychoterapeutycznego wsparcia), niż u osób neurotypowych.
Czytaj też: Poliamoria, czy można kochać kilka osób jednocześnie.
Hiperwrażliwość
Hiperwrażliwość, a właściwie zwiększona wrażliwość sensoryczna, może być kolejną przeszkodą w prowadzeniu udanego życia seksualnego przez osoby z ADHD. Głaskanie i innego rodzaju powtarzalne ruchy, które często stosowane są jako część gry wstępnej, zamiast sprawiać przyjemność, mogą wzbudzać w osobach neuroróżnorodnych irytację, utrudniając wzbudzenie pożądania. Z tego samego powodu wiele pozycji seksualnych może powodować dyskomfort [7], a nawet ból. Konieczne może być częstsze zmienianie pozycji w łóżku i szukanie takich opcji, w których partnerzy będą czuć się komfortowo.
Nuda i trudności w zarządzaniu czasem
Wysoka potrzeba stymulacji i brak tolerancji nudy może sprawić, że osoby z ADHD będą szukały pobudzenia choćby poprzez celowe wywoływanie drobnych sprzeczek ze swoimi osobami partnerskimi [6]. Z czasem takie zachowanie może prowadzić do narastających konfliktów i poważnych problemów w relacji. W takich warunkach trudno może być prowadzenie satysfakcjonującego i zdrowego życia seksualnego. Dlatego to ważne, aby – szczególnie na późniejszych etapach relacji, kiedy zakończy się czas bezkrytycznego zakochania i różowych okularów – znajdować takie wspólne aktywności, które będą dla obu partnerów stymulujące, pomogą podtrzymać odpowiedni poziom wzajemnego zainteresowania, a co za tym idzie – udaną seksualność w związku.
Innym wyzwaniem mogą być problemy w zarządzaniu czasem, doświadczane przez osoby z ADHD z dużą częstotliwością. Mogą one prowadzić do tego, że w swoim napiętym kalendarzu, być może pełnym deadline’ów “na wczoraj”, osoba z ADHD – zestresowana i napięta [8] – może albo nie mieć ochoty na seks, albo nie potrafić wygospodarować czasu na aktywność seksualną.
Poszukiwanie nowych wrażeń i ryzykowne kontakty
Osoby z ADHD potrzebują i poszukują nowych, silnych wrażeń. Część osób cierpiących na zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi ma wypracowane zdrowe mechanizmy radzenia sobie z tą potrzebą poprzez różnego rodzaju ekscytujące hobby i zainteresowania. Jednak u wielu potrzeba ta realizowana jest w nieco mniej adaptacyjny sposób. I tak na przykład osoby z ADHD wcześniej rozpoczynają współżycie seksualne, niż osoby neurotypowe. Częściej też angażują się w seks bez zabezpieczeń [9].
Nawet u 30% osób z ADHD współwystępuje problem uzależnienia od substancji [10]. Alkohol lub narkotyki mogą, przynajmniej pozornie, pomagać radzić sobie takim osobom ze stresem i trudnościami doświadczanymi w obrazie tego zaburzenia i przynosić ulgę w napięciu. Mówi się o tym, że ADHD i uzależnienia mogą mieć pewne wspólne podłoże neurobiologiczne [11].
Problematyczne korzystanie z treści pornograficznych to kolejna kwestia, która w znaczącym stopniu dotyka osoby z ADHD. Oglądanie pornografii może być sposobem na nudę, dawać silną stymulację oraz być mechanizmem na ucieczkowe radzenie sobie z trudnymi emocjami [12].
Czytaj też: Borderline, czym jest i jak leczyć osobowść borderline.
Podwyższone lub obniżone libido
Popęd seksualny, jest niezwykle wrażliwy na różne czynniki psychologiczne i emocjonalne. Osoby z ADHD często zmagają się z negatywnymi schematami myślowymi dotyczącymi seksu i swojej seksualności.
Przykładowo, impulsywność może prowadzić do podejmowania decyzji seksualnych, które wywołują poczucie winy [5], co wpływa na powstanie przekonań takich jak „nie jestem godny bliskości” lub „moja seksualność jest problematyczna”. Z kolei problemy z koncentracją mogą skutkować trudnościami w budowaniu intymnych relacji, wzmacniając przekonania o braku zdolności do nawiązywania głębokiej więzi z partnerem.
Równocześnie wysoka potrzeba stymulacji może prowadzić do zwiększonego zainteresowania seksem. W jednym z badań na temat seksualności kobiet z ADHD, część badanych wskazywała na przykład, że częste kontakty seksualne pozwalają im pozbyć się nadmiaru energii i pomagają skupić się na codziennych sprawach [5].
Jak radzić sobie z problemami seksualnymi wynikającymi z ADHD
Wiedza i samoakceptacja
Osoby z ADHD często zmagają się z negatywnymi przekonaniami na swój temat, które mogą wpływać na ich samoocenę i relacje intymne. Zdobywanie wiedzy o zaburzeniu, np. poprzez czytanie literatury specjalistycznej czy uczestnictwo w grupach wsparcia, pomaga zrozumieć, że wiele trudności, takich jak impulsywność czy problemy z koncentracją, to elementy ADHD, a nie wynik osobistego niepowodzenia.
Samoakceptacja odgrywa kluczową rolę w poprawie jakości życia osób z ADHD, w tym w obszarze seksualnym. Akceptując swoje mocne i słabe strony, łatwiej jest nawiązywać autentyczne relacje z partnerem, co sprzyja budowaniu zaufania i intymności.
Komunikacja w związku
Jednym z najważniejszych aspektów udanego życia seksualnego jest otwarta i szczera komunikacja z partnerem. Osoby z ADHD mogą mieć trudności z wyrażaniem swoich potrzeb lub wsłuchiwaniem się w potrzeby drugiej strony, co może prowadzić do frustracji i niezrozumienia w relacji.
Otwarte rozmowy o pragnieniach, obawach czy trudnościach, choć początkowo mogą stanowić wyzwanie, w ostatecznym rozrachunku pomagają budować poczucie bezpieczeństwa i zaufania – a dopiero taka relacja daje bezpieczne warunki do eksplorowania zdrowej seksualności.
Profesjonalna pomoc psychologiczna
Profesjonalna pomoc to często kluczowy krok w radzeniu sobie z problemami seksualnymi związanymi z ADHD. Terapia par umożliwia partnerom eksplorowanie trudności w relacji, np. różnic w potrzebach seksualnych czy problemów z impulsywnością. Konsultacje seksuologiczne pomagają zrozumieć, jak ADHD może wpływać na intymność, np. przez trudności z koncentracją na partnerze lub hiperseksualność.
Równie ważna jest terapia indywidualna, podczas której można pracować nad niską samooceną, przekonaniami na temat swojej atrakcyjności czy lękiem przed odrzuceniem. Farmakoterapia, np. stosowanie leków stymulujących, może również pomóc w regulacji impulsów i poprawie koncentracji, co korzystnie wpływa na relacje seksualne
Czytaj też: ADHD, jak leczyć zespół nadpobudliwości psychoruchowej.
Nauka radzenia sobie ze stresem
Osoby z ADHD często szukają stymulacji w sposób szkodliwy, np. angażując się w ryzykowne zachowania seksualne, które chwilowo redukują napięcie. Nauka skutecznego radzenia sobie ze stresem pozwala unikać takich sytuacji. Techniki relaksacyjne, takie jak medytacja, joga czy ćwiczenia oddechowe, pomagają lepiej radzić sobie z codziennymi wyzwaniami i zmniejszają potrzebę poszukiwania intensywnych bodźców.
Regularne praktykowanie relaksacji zwiększa świadomość ciała, co może przekładać się na lepsze odczuwanie przyjemności w trakcie kontaktów intymnych.
Podsumowanie
Nie sposób zaprzeczyć temu, że osoby z ADHD doświadczają licznych trudności w sferze życia seksualnego. Od problemów z utrzymaniem erekcji czy osiągnięciem orgazmu, po podejmowanie ryzykownych zachowań czy podwyższone lub obniżone libido. Nie oznacza to jednak, że diagnoza ADHD jest wyrokiem, który musi oznaczać brak seksu w związku albo różnego rodzaju dysfunkcje seksualne.
Jeśli masz ADHD i doświadczasz problemów z seksem albo czujesz, że z jakiegokolwiek innego powodu twoje potrzeby seksualne nie są zaspokojone, pamiętaj, że pierwszym krokiem ku lepszemu funkcjonowaniu w tym obszarze jest praca nad samoakceptacją i świadomością swoich potrzeb oraz otwarta komunikacja z osobą partnerską. Dużo łatwiej jest cieszyć się seksem, kiedy akceptujemy siebie i czujemy, że możemy pokazać prawdziwych siebie tym, z którymi planujemy go uprawiać.
W przypadku, kiedy trudności są poważne i wywołują cierpienie, warto zgłosić się do odpowiednio wykwalifikowanego psychologa czy też psychoterapeuty, żeby uzyskać profesjonalną pomoc. Orgazm – kobiecy, męski i wszystkich osób, bez względu na ich identyfikację płciową – może być wart tego zachodu.
BIBLIOGRAFIA
[1] Polanczyk, G. V., Wilcutt, E. G., Salum, G. A., Kieling, C., & Rohde, L. A. (2014). ADHD prevalence estimates across three decades: An updated systematic review and meta-regression analysis. International Journal of Epidemiology, 43(2), 434–442.
[2] Abdel-Hamid, M., Basilowski, M., Schönfeld, B., Bartels, C., Anderson-Schmidt, H., Hessmann, P., Kownatka, M., Dehghan-Vratonjic, S., Krieger, S., Scherbaum, N., Wiltfang, J., Kis, B., & Signerski-Krieger, J. (2021). Sexual dysfunction in patients with adult attention deficit hyperactivity disorder: A pilot study. Canadian Journal of Human Sexuality, 30(1), 106–113.
[3] Ayan, Ü. B., & Ayhan, M. G. (2022). Lifelong Premature Ejaculation and Attention-Deficit Hyperactivity Disorder: A Controlled Study. Alpha Psychiatry, 23(3), 135–139.
[4] Amani Jabalkandi, S., Raisi, F., Shahrivar, Z., Mohammadi, A., Meysamie, A., Firoozikhojastefar, R., & Irani, F. (2020). A study on sexual functioning in adults with attention‐deficit/hyperactivity disorder. Perspectives in Psychiatric Care, 56(3), 642–648.
[5] Wallin, K., Wallin Lundell, I., Hanberger, L., Alehagen, S., & Hultsjö, S. (2022). Self-experienced sexual and reproductive health in young women with Attention Deficit Hyperactivity Disorder: A qualitative interview study. BMC Women’s Health, 22(1), 1–11.
[6] Ben-Naim, S., Marom, I., Krashin, M., Gifter, B., & Arad, K. (2017). Life With a Partner with ADHD: The Moderating Role of Intimacy. Journal of Child & Family Studies, 26(5), 1365–1373.
[7] Betchen, S. J. (2003). Suggestions for improving intimacy in couples in which one partner has attention-deficit/ hyperactivity disorder. Journal of sex & marital therapy, 29(2), 103–124.
[8] Bruner, M. R., Kuryluk, A. D., & Whitton, S. W. (2015). Attention-Deficit/Hperactivity Disorder Symptom Levels and Romantic Relationship Quality in College Students. Journal of American College Health, 63(2), 98–108. https://doi.org/10.1080/07448481.2014.975717
[9] Abrantes AM, Strong DR, Ramsey SE, Kazura AN, Brown RA (2006) HIV‑risk behaviors among psychiatrically hospitalized adolescents with and without comorbid SUD. J Dual Diagn 2:85–100
[10] Wilens TE, Martelon M, Joshi G, Bateman C, Fried R, Petty C, Biederman J
(2011) Does ADHD predict substance‑use disorders? A 10‑year follow‑up study of young adults with ADHD. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 50:543–553
[11] Groman, S. M., James, A. S. & Jentsch, J. D. (2009) Poor response inhibition: at the nexus between substance abuse and attention deficit/hyperactivity disorder. Neuroscience and Biobehavioral Reviews, 33, 690–698.
[12] Hernández-Mora Ruiz Del Castillo, M., Bonnet, P., & Varescon, I. (2023). Profiles of pornography use based on addictive mechanisms and psychopathological features. International Journal of Mental Health and Addiction. https://doi.org/10.1007/s11469-023-01087-x
