W niektórych sytuacjach społecznych nakładamy symboliczne maski, które pomagają nam dostosować się do sytuacji, chociażby dobrze wypaść na rozmowie o pracę. Depresja też potrafi nakładać maski i ukrywać się za zasłoną nietypowych objawów, często somatycznych, psychicznych i behawioralnych.
Ważne! Depresja maskowana to poważna choroba, którą można skutecznie leczyć. Nie ignoruj swoich dolegliwości fizycznych, szczególnie jeśli towarzyszą im problemy z nastrojem, energią, snem i koncentracją.
Na czym polega depresja maskowana?
Depresja maskowana, znana również jako depresja ukryta, atypowa czy też uśmiechnięta, to stan, w którym objawy depresji ukrywają się za innymi dolegliwościami. Zamiast odczuwać typowy dla tej choroby smutek czy przygnębienie, osoby doświadczają problemów natury somatycznej, co sprawia, że trudno ją rozpoznać i wiąże się z długim cierpieniem.
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), depresja dotyka obecnie około 280 milionów ludzi na całym świecie i jest wykrywana o około 50% częściej wśród kobiet niż wśród mężczyzn. Chociaż termin depresji maskowanej nie jest wyszczególniony w klasyfikacjach chorób takich jak DSM-5, ICD-10 i ICD-11, to poznanie tego szerokiego spektrum objawów jest kluczowe, ponieważ atypowa i niewidoczna nie znaczy nieistniejąca i niegroźna.
Diagnozy często mylone z depresją maskowaną:
- schorzenia gastryczne np. zespół jelita drażliwego
- przewlekłe zespoły bólowe typu fibromialgia
- problemy sercowe
- dolegliwości neurologiczne, migreny
- różnego rodzaju zaburzenia snu – bezsenność, nadmierna senność
Jakie są objawy depresji maskowanej?
Objawów depresji maskowanej jest bardzo dużo i dotyczą różnych obszarów naszego funkcjonowania. Najczęściej spotykane to przewlekłe zmęczenie, bóle głowy, pleców, mięśni i stawów, oraz problemy gastryczne. Charakterystyczne są również zaburzenia snu, które mogą objawiać się zarówno bezsennością, jak i nadmierną sennością.
Na poziomie psychicznym osoby z depresją maskowaną często doświadczają:
- problemów z koncentracją
- rozdrażnienia i łatwego wpadania w złość
- tendencji do nadużywania alkoholu lub innych substancji
- pracoholizmu i perfekcjonizmu
- nadmiernie ekstrawertycznej postawy w sytuacjach społecznych
Nie musisz mieć wszystkich tych objawów, żeby podejrzewać depresję maskowaną. Czasem wystarczy kilka z nich, które utrzymują się przez dłuższy czas i utrudniają normalne funkcjonowanie.
Linkowanie: Niska samoocena – objawy, przyczyny, terapia
Przyczyny wysokofunkcjonującej depresji – kto jest narażony?
W dzisiejszych czasach coraz więcej osób, które z pozoru świetnie funkcjonują w życiu społecznym i zawodowym, zmaga się z ukrytą depresją. To zjawisko ma złożone podłoże, w którym przeplatają się różne czynniki społeczne, kulturowe i wychowawcze.
Czynniki społeczno-kulturowe
Współczesna kultura kładzie znaczący nacisk na osiągnięcia, produktywność i ciągły rozwój osobisty. Media społecznościowe dodatkowo wzmacniają przekaz o konieczności nieustannego odnoszenia sukcesów i prezentowania pozytywnego wizerunku. W rezultacie wiele osób doświadcza intensywnej presji psychicznej, co może prowadzić do tłumienia autentycznych emocji i trudności.
Wzorce wychowawcze i rodzinne
Doświadczenia z okresu dzieciństwa i wzorce wyniesione z domu rodzinnego mają istotny wpływ na sposób radzenia sobie z emocjami w dorosłym życiu. Szczególnie znaczące są przekazy dotyczące wyrażania uczuć i radzenia sobie z trudnościami. W rodzinach, gdzie brakowało przestrzeni na ekspresję emocjonalną, dorosłe osoby mogą mieć znaczące trudności w rozpoznawaniu i komunikowaniu swoich problemów psychicznych.
Uwarunkowania zawodowe
Współczesne środowisko pracy często charakteryzuje się wysokimi wymaganiami dotyczącymi dyspozycyjności i efektywności. Osoby zajmujące odpowiedzialne stanowiska lub wykonujące zawody o wysokim prestiżu społecznym mogą doświadczać szczególnej presji związanej z utrzymaniem profesjonalnego wizerunku. To może prowadzić do rozwoju mechanizmów tłumienia emocji i ukrywania symptomów depresji.
Linkowanie: Wypalenie zawodowe przyczyny, objawy i leczenie
ADHD a depresja – dlaczego tak często występują razem?
Współwystępowanie ADHD i depresji to zjawisko, które dotyka wielu osób. Według badań, nawet 30% dorosłych z ADHD zmaga się również z depresją. Co więcej, w przypadku depresji maskowanej, diagnoza może być jeszcze trudniejsza, ponieważ objawy obu zaburzeń często się nakładają.
Osoby z ADHD często wypracowują sobie mechanizmy kompensacyjne i strategie radzenia sobie, które mogą maskować depresję. Nadmierna aktywność, skupienie na pracy czy perfekcjonizm mogą być sposobem na radzenie sobie zarówno z ADHD, jak i z depresją.
Dlaczego tak trudno rozpoznać depresję maskowaną?
Zarówno pacjenci, jak i lekarze skupiają się często na dolegliwościach fizycznych, pomijając objawy psychiczne. Podczas wizyt lekarz ma mało czasu na szczegółowy wywiad, przez co skupia się na tym, co pacjent zgłasza na samym początku i przeważnie są to dolegliwości fizyczne, więc i tam szuka rozwiązania.
Nie każdy też wie, że depresja może manifestować się w taki sposób, dlatego warto zwiększać świadomość społeczeństwa. Choć w ostatnich latach zmienia się postrzeganie chorób natury psychicznej, wciąż wiele osób z obawy przed stygmatyzacją niechętnie przyznaje się do tego rodzaju problemów, skupiając się jedynie na objawach somatycznych.
Linkowanie: Depresja, czy można ją wyleczyć?
Gdzie szukać pomocy w depresji maskowanej?
W przypadku podejrzenia depresji maskowanej kluczowe jest skorzystanie z profesjonalnej pomocy. Psychoterapeuta pomoże zrozumieć mechanizmy depresji i wypracować skuteczne strategie radzenia sobie, podczas gdy psychiatra może, jeśli to konieczne, zalecić odpowiednie leczenie farmakologiczne.
W sytuacji kryzysu można skorzystać z całodobowej pomocy:
- Centrum Wsparcia dla Osób w Kryzysie Psychicznym: 800 702 222
- Telefon Zaufania dla Osób Dorosłych: 116 123
- Antydepresyjny Telefon Forum Przeciw Depresji: 22 594 91 00
Potrzebujesz wsparcia? Umów się na konsultację z naszymi specjalistami. Pomożemy Ci zrozumieć Twoje doświadczenia i wspólnie znajdziemy najlepsze rozwiązanie.
Źródła
[1] Shetty, P., Mane, A., Fulmali, S., Uchit, G. (2018). Understanding masked depression: A Clinical scenario. Indian J Psychiatry, 60(1), 97-102. https://doi.org/10.4103/psychiatry.indianjpsychiatry_272_17
[2] Tylee, A., Gandhi, P. (2005). The importance of somatic symptoms in depression in primary care. Prim Care Companion J Clin Psychiatry, 7(4), 167-76. https://doi.org/10.4088/pcc.v07n0405
[3] Fresán, A., Robles-García, R., González-Castro, TB., Pool-García, S., Tovilla-Zárate, CA., Hernández-Díaz, Y., Juárez-Rojop, IE., López-Narváez, ML. (2021). Masked Depression: Profile and Severity of Symptoms and Impulsivity in Patients with Generalized Anxiety Disorder. International Journal of Mental Health Addiction, 19, 429–437. https://doi.org/10.1007/s11469-019-00076-3
[4] https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression
