Samoakceptacja – czym jest i jak ją zbudować?

Autor: Lena Kamińska

Samoakceptacja to kluczowy element zdrowia psychicznego. Oznacza zdolność do przyjmowania siebie takim, jakim się jest – z wadami, zaletami, sukcesami i porażkami. Brak samoakceptacji może prowadzić do niskiego poczucia własnej wartości i nadmiernej samokrytyki. Jednak pielęgnowanie życzliwej postawy wobec siebie wcale nie jest takie łatwe. Czym dokładnie jest samoakceptacja, jak ją budować oraz dlaczego odgrywa tak ważną rolę w naszym życiu?

Co to znaczy samoakceptacja?

Samoakceptacja to pozytywna i realistyczna postawa wobec siebie, która polega na uznaniu zarówno swoich zalet, jak i wad. Wzmacnianie tej postawy może mieć wpływ na poprawę zdrowia psychicznego, wspierając dobre samopoczucie i pomagając w zapobieganiu zaburzeniom psychicznym, takim jak depresja czy zaburzenia lękowe. Osoby, które akceptują siebie, są mniej skłonne do nadmiernej krytyki i bardziej skłonne do okazywania sobie życzliwości. Warto jednak podkreślić, że samoakceptacja nie jest równoznaczna z samouwielbieniem – opiera się na realistycznym, a nie wyidealizowanym obrazie siebie. Osoba, która akceptuje siebie ma wysokie poczucie własnej wartości i potrafi stawiać granice. Jest więc asertywna i dba o swój komfort psychiczny.

Z czego wynika brak akceptacji siebie?

Wiele osób może zmagać się z brakiem akceptacji siebie. Czasami może to wynikać z wygórowanych idealistycznych standardów, które mimowolnie nakłada się na siebie. Z pewnością nie pomaga w tym dzisiejszy świat osadzony w internecie. Zewsząd docierają do nas obrazy “idealnego” życia i pięknych osób w mediach społecznościowych. Czasami trudno odróżnić te kreowane treści w internecie od prawdziwego życia. Niestety nadmierne korzystanie z mediów społecznościowych przyczynia się do negatywnego obrazu siebie.

Brak akceptacji siebie często ma swoje korzenie w dzieciństwie i może wynikać z postaw prezentowanych przez rodzinę. Obecne podejście do samego siebie może być odzwierciedleniem wzorców i zachowań, które rodzice przekazywali swoim dzieciom. Nie zawsze dotyczy to bezpośredniego traktowania dziecka, ale również tego, jak rodzic odnosił się do siebie samego. Dzieci uczą się przez obserwację, więc jeśli widziały rodzica krytycznego wobec siebie, mogą przyjąć podobną postawę. Krytyka ze strony rodziców, brak doceniania czy niewystarczająca miłość w dzieciństwie również mogą prowadzić do trudności z samoakceptacją w dorosłym życiu.

Warto pamiętać, że na rozwój postawy wobec siebie ma wpływ bardzo wiele czynników przez całe życie. Doświadczenia w szkole czy pracy także mogą kształtować obraz siebie. Przyczyn braku akceptacji można poszukać wspólnie z psychologiem na terapii, a następnie pracować nad jej rozwojem. Nawet jeśli nie doświadczyło się wcześniej akceptacji ze strony bliskich, nie oznacza to, że nie można jej rozwinąć u siebie samego w dorosłości.

Przeczytaj też: Wewnętrzne dziecko – czym jest i jak je w sobie odnaleźć?

Dlaczego tak trudno jest zaakceptować siebie?

Istnieje kilka powodów, dla których proces ten może być taki trudny:

• Skupianie się na swoich wadach. Koncentrowanie się na tym, czego brakuje, utrudnia rozwój i docenianie własnych mocnych stron.
• Brak doświadczenia akceptacji ze strony bliskich. Gdy w przeszłości brakowało wsparcia i akceptacji, trudniej jest teraz zaakceptować samego siebie.
• Brak wyrozumiałości dla siebie. Nie każdy potrafi być dla siebie łagodny. Jednak warto dostrzec, że błędy są naturalne, a nikt nie jest idealny.

Co się stanie jeśli nie zaakceptujesz siebie?

Samoakceptacja sprzyja zachowaniu zdrowia psychicznego. Dzięki tej postawie jest się bardziej życzliwym i troskliwym względem siebie. Nie trzeba poszukiwać aprobaty u innych, a za to można skupić się na swoim rozwoju i szczęściu. Osoba, która akceptuje siebie nie ma potrzeby udowadniać całemu światu, że jest wartościowa. Nie musi się wywyższać czy porównywać z innymi.

Brak samoakceptacji może utrudniać codzienne funkcjonowanie. Bez życzliwej postawy wobec siebie trudniej jest poradzić sobie z kompleksami, niedoskonałościami czy nawet ze stresem. Problem może też dotyczyć relacji interpersonalnych. Przy braku samoakceptacji nawiązywanie nowych kontaktów może sprawiać więcej problemów. Może temu towarzyszyć poczucie niedopasowania, bycia gorszym, a także porównywanie się do innych. Często zdarza się, że zamiast skupić się na poznawaniu nowej osoby, takie osoby nadmiernie koncentrują się na tym, by wywrzeć dobre wrażenie.

Trudności z akceptacją siebie mogą również wpływać na sferę zawodową, ograniczając rozwój kariery. Osoby mierzące się z brakiem akceptacji do samych siebie mogą odczuwać, że nie są wystarczająco kompetentne, aby osiągać sukcesy i ubiegać się o awans. Co więcej, może się to wiązać z brakiem asertywności, co z kolei utrudnia rozgraniczanie życia prywatnego od zawodowego.

Przeczytaj też: Asertywność – jak skutecznie wyznaczać granice?

Jak pokochać i zaakceptować siebie?

Samoakceptacja to często bardzo długi proces. Już sama świadomość tego, że akceptacja stanowi trudność może być pierwszym krokiem, aby nad nią pracować. Nie każdy jest w stanie od razu pokochać siebie, ale warto spróbować wprowadzić zmiany we własnym podejściu.

Nauka samoakceptacji – praktyczne wskazówki

Dążenie do samoakceptacji może okazać się dużym wyzwaniem. Warto uzbroić się w cierpliwość i poszukać odpowiednich narzędzi do jej osiągnięcia. Oto kilka z nich:

• Obserwacja swoich myśli. Warto zauważać krytyczne i negatywne myśli o samym sobie. W takich sytuacjach można spróbować sprawdzić jak ta myśl wpływa na nasze podejście do samych siebie. Jeśli nie jest pomocna w rozwijaniu samoakceptacji, a raczej ją utrudnia, warto przypomnieć sobie, że to tylko myśl, a nie fakt. Negatywna opinia o sobie wcale nie musi definiować osoby.
• Zauważanie swoich zalet i potencjału. Warto skupić się na tym w czym jest się dobrym i spróbować to rozwijać. Rozwój osobisty może przynieść bardzo wiele pozytywnych zmian w życiu, w tym zmianę obrazu siebie.
• Traktowanie siebie jak przyjaciela. Często znacznie łatwiej jest być życzliwym dla swojej rodziny czy przyjaciół, a nawet obcej osoby niż dla siebie. W sytuacjach stresu czy niepokoju warto potraktować siebie tak, jakby udzielało się wsparcia komuś innemu. Bez oceny, a z łagodnością.

Afirmacje

Przydatnym ćwiczeniem samoakceptacji może być powtarzanie afirmacji. Są to słowa i stwierdzenia mające na celu wzmocnienie wiary w siebie i wprowadzenie pozytywnych zmian w życie. Mogą dotyczyć poczucia własnej wartości np. “Jestem wartościową osobą” czy “Zasługuję na miłość i szacunek”. Afirmacje mają skoncentrować uwagę na przyszłych celach. Mogą one kształtować myśli i emocje. Ważne, by powtarzać je regularnie.

Relacja terapeutyczna a samoakceptacja.

We wszystkich rodzajach psychoterapii relacja między terapeutą a klientem jest kluczowa dla skuteczności terapii. Podejścia humanistyczne oraz terapie trzeciej fali w nurcie poznawczo-behawioralnym szczególnie podkreślają leczniczy wpływ takiej relacji. Terapeuta przyjmuje postawę pełnej akceptacji, empatii i życzliwości, nie oceniając swojego klienta. Jego rola polega na wspieraniu i podążaniu za potrzebami klienta, nie narzucając własnych rozwiązań. Wspólnie odkrywają, czego klient potrzebuje i jak można to osiągnąć.

W takiej relacji klient uczy się, jak lepiej traktować samego siebie, obserwując podejście terapeuty. Często może to być pierwsze doświadczenie bezwarunkowej akceptacji i zrozumienia. Dzięki temu łatwiej później wprowadzić te same zasady w codziennym życiu i okazywać sobie więcej łagodności i życzliwości, a wreszcie zaakceptować siebie. Rozpoczęcie psychoterapii to dobry krok w kierunku nauki samoakceptacji.

Przeczytaj też: Konsultacja psychologiczna – na czym polega i kiedy się na nią zdecydować

Źródła:

MacInnes, D. L. (2006). Self‐esteem and self‐acceptance: an examination into their relationship and their effect on psychological health. Journal of psychiatric and mental health nursing, 13(5), 483-489.